Gidroksipropil metilsellüloza(INN ady:Gipromelluloza), şeýle hem gysgaldylangidroksipropil metilsellüloza (HPMC), ion däl sellýuloza garyşyk efirleriniň dürli görnüşidir. Ol oftalmologiýada ýaglaýjy serişde hökmünde ýa-da agyz arkaly ulanylýan lukmançylykda goşmaça ýa-da kömekçi serişde hökmünde ulanylýan ýarym sintetiki, işjeň däl, wiskoelastik polimer bolup, dürli harytlarda giňden ýaýrandyr.
Iýmit goşundysy hökmünde gidroksipropil metilsellyuloza aşakdaky rollary ýerine ýetirip biler: emulgator, goýaldyjy, suspenziýa serişdesi we haýwan želatiniň ornuny tutýan serişde. Onuň Codex Alimentarius kody E464.
himiki häsiýet
Taýýar önümgidroksipropil metilsellulozaak poroşok ýa-da ak reňkli süýümli gaty madda bolup, bölejikleriniň ululygy 80 torly elekden geçýär. Taýýar önümiň metoksi we gidroksipropil mukdarynyň we ýapyşyklygynyň dürli gatnaşyklary ony dürli görnüşlere öwürýär we iş görkezijileri boýunça tapawutlanýar. Ol metilsellýuloza meňzeş sowuk suwda ereýän we gyzgyn suwda eremeýän häsiýetlere eýedir we organiki erginlerde ereýänligi suwdakydan has ýokarydyr. Ol suwsuz metanolda we etanolda, şeýle hem diklormetan, trihloretan ýaly hlorly uglewodorodlarda we aseton, izopropanol we diaseton spirti ýaly organiki erginlerde ereýär. Suwda ereýän wagty, ol kolloid emele getirmek üçin suw molekulalary bilen birleşýär. Ol kislotalara we esaslara durnuklydyr we 2-12 pH aralygynda täsirlenmeýär. Gidroksipropil metilsellýuloza zäherli däl bolsa-da, ol ýanýandyr we oksidantlar bilen güýçli reaksiýa girip biler [5].
ÝapyşganlygyňHPMC önümlerikonsentrasiýasynyň we molekulýar agramynyň ýokarlanmagy bilen artýar. Temperatura ýokarlananda, ýapyşyklyk pese gaçmaga başlaýar. Temperatura belli bir temperatura ýetende, ýapyşyklyk birden ýokarlanýar we gel emele gelýär. Pes ýapyşyklyk önümleriniň gel temperaturasy ýokary ýapyşyklyk önümlerinden ýokary bolýar. Onuň suw ergini otagyň temperaturasynda durnuklydyr we fermentatiw parçalanmadan başga, adatça ýapyşyklygyň bozulmagy bolmaýar. Onuň ýörite termal gelleşme häsiýetleri, gowy plýonka emele getirme ukyby we ýüz işjeňligi bar.
Taýýarlyk
Sellýuloza şeker bilen işlenilenden soň, gidroksil deprotonasiýa arkaly emele gelen alkoksi aniony epoksi propana goşup,gidroksipropil sellüloza efiri; Şeýle hem, metil hlorid bilen kondensasiýalaşyp, metil sellüloza efirini öndürip bilýär. Iki reaksiýa hem bir wagtda bolanda,gidroksipropil metilsellulozaöndürilýär.
maksat
Ulanylyşygidroksipropil metilsellulozabeýlekilere meňzeşdirsellüloza efirleri, esasan dürli ugurlarda dispersant, suspenziýa serişdesi, goýaldyjy, emulgator, stabilizator we ýelimleýji hökmünde ulanylýar. Ol ereýänligi, dispersiýalygy, açyklygy we fermentlere garşylygy babatda beýleki sellýuloza efirlerinden has gowydyr.
Azyk we derman senagatynda ol goşundy hökmünde ulanylýar. Ýelimleýji häsiýetleri, plýonka emele getiriji häsiýetleri, suwuklyklarda goýalmagy we dispersiýasy, şeýle hem ýagyň siňmeginiň öňüni almak we çyglylygy saklamak ukyby sebäpli, ol ýelmeşdiriji, goýaldyjy, dispersant, ýeňilleşdiriji, stabilizator we emulgator hökmünde ulanylýar. Onuň zäherliligi, iýmit gymmaty we metabolik üýtgeşmeleri ýok.
Mundan başga-da,HPMCsintetiki smola polimerleşme reaksiýalarynda, nebithimiýa önümlerinde, keramikada, kagyz önümçiliginde, deri önümçiliginde, kosmetika serişdelerinde, örtüklerde, gurluşyk materiallarynda we fotosensitiw çap plitalarynda ulanylyşlara eýedir.
Ýerleşdirilen wagty: 2023-nji ýylyň 4-nji sentýabry